Uluslararası dergilerde yayın yapmak isteyen Türk araştırmacıların önemli bir kısmı, makalelerini doğrudan İngilizce yazmakta ya da Türkçe yazdıkları makaleyi İngilizceye çevirmektedir. Her iki durumda da Türkçe ve İngilizce arasındaki yapısal farklar, metinde belirli hataların tekrar tekrar görülmesine yol açmaktadır. Bu hatalar çoğu zaman tek başına anlamı bozmasa da bir araya geldiğinde hakemde metnin dil açısından düzeltilmesi gerektiği izlenimini uyandırmaktadır.
Bu yazıda İngilizce makale yazımında Türk yazarların sık karşılaştığı dil sorunları örneklerle ele alınmaktadır. Örneklerin amacı yazarları eleştirmek değil, Türkçe düşünme alışkanlığının İngilizce metne nasıl yansıdığını göstermektir.
Artikel Kullanımı
Türkçede İngilizcedeki “a”, “an” ve “the” artikellerinin doğrudan bir karşılığı bulunmamaktadır. Bu nedenle Türk yazarların İngilizce metinlerinde artikellerin eksik kullanılması ya da gereksiz yerlerde kullanılması en sık görülen sorunlardan biridir. “Study was conducted with 250 teachers” cümlesinde artikel eksikken, “The teachers are important for the education” cümlesinde genel bir ifade için gereksiz artikeller kullanılmıştır. Artikel hataları anlamı nadiren tamamen değiştirse de metnin anadili İngilizce olmayan biri tarafından yazıldığını hemen belli etmektedir.
Sayılamayan İsimlerin Çoğul Kullanılması
Türkçede çoğul eki alabilen bazı sözcüklerin İngilizce karşılıkları sayılamayan isimlerdir. Akademik metinlerde en sık karşılaşılan örnekler şunlardır:
- “researches” yerine “research” ya da “studies”
- “informations” yerine “information”
- “literatures” yerine “literature”
- “evidences” yerine “evidence”
- “knowledges” yerine “knowledge”
“Data” sözcüğü ise zaten çoğul olarak kabul edildiği için “datas” biçiminde kullanılmamaktadır. Bazı dergiler “data” sözcüğünü tekil fiille de kabul etmekle birlikte metin boyunca aynı tercihin sürdürülmesi gerekmektedir.
Türkçeden Aktarılan Kalıplar
Türkçe akademik metinlerde yerleşmiş bazı kalıplar, İngilizceye birebir aktarıldığında doğal olmayan ifadeler ortaya çıkmaktadır. Bunların en yaygını “Bu çalışmada … amaçlanmıştır” kalıbının “In this study, it was aimed to…” şeklinde çevrilmesidir. Bu ifadenin yerine “This study aimed to…” ya da “The aim of this study was to…” gibi yapılar tercih edilmektedir.
Benzer şekilde “… olduğu görülmüştür” kalıbının “It was seen that…” şeklinde, “… olduğu tespit edilmiştir” kalıbının “It was determined that…” şeklinde aktarılması da sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu ifadeler dilbilgisi açısından yanlış olmasa da sık tekrarlandığında metni ağırlaştırmaktadır. “The results showed that…”, “We found that…” gibi daha doğrudan yapılar akademik İngilizcede yaygın olarak kullanılmaktadır.
Uzun ve İç İçe Cümleler
Türkçede sıfat-fiil ve zarf-fiil ekleri sayesinde birçok bilgi tek bir cümle içinde aktarılabilmektedir. Bu yapı İngilizceye aynen aktarıldığında, okurun izlemekte zorlandığı uzun ve iç içe cümleler ortaya çıkmaktadır. Yüklemin cümlenin sonuna kadar ertelenmesi de Türkçe cümle yapısının İngilizce metne yansıyan bir özelliğidir. İngilizce akademik metinlerde özne ve yüklemin cümlenin başında birbirine yakın kullanılması, uzun cümlelerin ise iki ya da üç cümleye bölünmesi okunurluğu artırmaktadır.
Edilgen Yapının Aşırı Kullanımı
Türkçe akademik metinlerde edilgen çatı yaygın olarak kullanılmaktadır. İngilizce akademik metinlerde de edilgen yapı yer almakla birlikte, birçok dergi ve yazım kılavuzu etken yapının tercih edilmesini önermektedir. Özellikle “it was found”, “it was observed”, “it can be said” gibi yapıların arka arkaya kullanılması metnin akışını zayıflatmaktadır. Hedef derginin bu konudaki tercihini görmek için dergide yayımlanmış makalelerin incelenmesi yararlı olmaktadır.
Bağlaçların Yanlış Kullanımı
“On the other hand” ifadesi İngilizcede iki karşıt durumu karşılaştırmak için kullanılmaktadır. Türk yazarların metinlerinde ise bu ifade sıklıkla “ayrıca” ya da “bunun yanı sıra” anlamında kullanılmaktadır. Benzer şekilde “besides” ve “moreover” gibi bağlaçların her paragrafın başında kullanılması da metne yapay bir görünüm kazandırmaktadır. Bağlaçların cümleler arasındaki mantıksal ilişkiye göre seçilmesi gerekmektedir.
Terimlerin Yanlış Karşılıkları
Bazı Türkçe terimlerin İngilizcede sözlük anlamıyla örtüşmeyen yerleşik karşılıkları bulunmaktadır. Örneğin “alanyazın” için “field writing” değil “literature”, “ölçme aracı” için “measurement tool” yerine bağlama göre “instrument” ya da “scale” kullanılmaktadır. “Significant” sözcüğü ise istatistiksel anlamlılık dışında “önemli” anlamında kullanıldığında okuru yanıltabilmektedir. İstatistiksel bir sonuç aktarılmıyorsa “important” ya da “considerable” gibi sözcüklerin tercih edilmesi uygun olmaktadır.
Başlık ve Biçim Kuralları
İngilizce makalelerde başlıklarda büyük harf kullanımı, sayıların yazımı, kısaltmaların ilk kullanımda açılması ve Amerikan ya da İngiliz yazım kurallarından birinin metin boyunca tutarlı biçimde kullanılması gibi biçimsel konular da dikkat gerektirmektedir. Bu konulardaki kurallar dergiden dergiye değiştiği için derginin yazım kılavuzunun esas alınması gerekmektedir.
İngilizce Makalelerde Redaksiyon
İngilizce makalelerde dil sorunlarının giderilmesi, yalnızca dilbilgisi bilgisi değil, alanın terminolojisine ve akademik İngilizcenin yerleşik kullanımlarına hakimiyet de gerektirmektedir. Redaksiyon.Net ekibi tarafından sunulan İngilizce redaksiyon hizmetinde makaleniz, bu yazıda ele alınan sorunlar başta olmak üzere dil, anlatım ve terim kullanımı açısından okunmakta, yapılan düzeltmeler değişiklik izleme ile işaretlenmektedir.
