Akademik yayın sürecinde ret kararı, yazarların büyük çoğunluğunun karşılaştığı olağan bir aşamadır. Hakemli dergiler kendilerine gönderilen makalelerin önemli bir kısmını yayımlayamamakta, bu nedenle bir makalenin ilk gönderildiği dergide kabul edilmemesi sıkça yaşanmaktadır. Ret alan makale, gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra başka bir dergiye gönderilebilmekte ve çoğu zaman yayımlanabilmektedir.
Ancak ret alan bir makalenin hiçbir değişiklik yapılmadan başka bir dergiye gönderilmesi, aynı sonucun tekrarlanma olasılığını artırmaktadır. Bu yazıda ret kararından sonra izlenebilecek adımlar sırasıyla ele alınmaktadır.
Ret Kararının Türü Belirlenmelidir
Ret kararlarının hepsi aynı anlamı taşımamaktadır. Makalenin hakemlere gönderilmeden editör tarafından reddedilmesi (desk reject) ile hakem değerlendirmesinin ardından verilen ret kararı farklı değerlendirilmelidir. Editör reddi çoğu zaman kapsam uyumsuzluğuna ya da makalenin hazırlığına ilişkin sorunlara işaret etmektedir. Hakem değerlendirmesi sonrasında verilen ret kararı ise makalenin içeriğine ilişkin ayrıntılı yorumlar içermektedir. Editör reddinin nedenleri hakkında ayrıntılı bilgiyi desk reject nedir başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.
Bazı dergiler ret kararı yerine makalenin yeniden gönderilmesine izin veren bir karar da (reject and resubmit) verebilmektedir. Bu durumda yazarın, hakem yorumları doğrultusunda makaleyi kapsamlı bir şekilde düzenleyerek aynı dergiye yeniden göndermesi mümkün olmaktadır.
Hakem Yorumları Dikkatle Okunmalıdır
Ret kararının ardından ilk tepki çoğu zaman hakem yorumlarını haksız bulmak olmaktadır. Yorumların birkaç gün sonra, daha sakin bir şekilde yeniden okunması önerilmektedir. Hakemler makalenizi reddetmiş olsa bile yorumları, makalenin bir sonraki dergide nasıl okunacağına dair değerli ipuçları içermektedir.
Yorumlar okunurken bunları üç gruba ayırmak yararlı olmaktadır:
- Makalenin yapısına ve yöntemine ilişkin temel eleştiriler
- Dil, anlatım ve sunuma ilişkin düzeltmeler
- Yalnızca o derginin yaklaşımına ya da hakemin kişisel tercihine bağlı öneriler
İlk iki gruptaki yorumların yeni gönderimden önce mutlaka ele alınması gerekmektedir. Aynı hakemin başka bir dergide de makalenizi değerlendirebileceği unutulmamalıdır. Daha önce dile getirdiği sorunların giderilmediğini gören bir hakemin olumlu bir değerlendirme yapması güçleşmektedir.
Yeni Dergi Nasıl Seçilmelidir?
Yeni dergi seçilirken ret kararının nedeni göz önünde bulundurulmalıdır. Kapsam uyumsuzluğu nedeniyle reddedilen bir makale için konusu daha yakın bir dergi aranmalıdır. Hakemler makalenin katkısını yetersiz bulduysa, makalenin katkısının daha uygun karşılanacağı bir dergi tercih edilebilir.
Dergi seçiminde derginin kapsamı, tarandığı dizinler, değerlendirme süresi, yayın dili ve varsa yayın ücreti birlikte değerlendirilmelidir. Ret sonrası aceleyle yapılan gönderimlerde yağmacı (predatory) dergilere karşı ayrıca dikkatli olunması gerekmektedir. Kısa sürede kabul vaat eden, hakem sürecini açık bir şekilde tanımlamayan dergilere gönderim yapılmamalıdır.
Bazı yayınevleri, kendi dergilerinden birinde reddedilen makalenin aynı yayınevinin başka bir dergisine aktarılmasını önermektedir. Bu seçenek değerlendirilirken önerilen derginin makalenin alanına uygunluğu ayrıca incelenmelidir.
Makale Yeni Derginin Kurallarına Göre Uyarlanmalıdır
Her derginin yazım kuralları birbirinden farklıdır. Önceki dergi için hazırlanmış bir makale, yeni derginin kurallarına çoğu zaman doğrudan uymamaktadır. Uyarlama sırasında özellikle şu noktalar kontrol edilmelidir:
- Sözcük sınırı ve öz uzunluğu
- Başlık düzeni ve bölüm adları
- Kaynak gösterme biçimi (APA, Chicago, Vancouver vb.)
- Tablo ve şekillerin biçimi ve yerleşimi
- Anahtar kelime sayısı
- Başlık sayfası, yazar bilgileri ve kör hakemlik için istenen dosya yapısı
- Etik kurul izni, yazar katkı beyanı ve çıkar çatışması beyanı gibi belgeler
Önceki derginin adına, sayfa düzenine ya da yazım kurallarına ilişkin izlerin makalede kalmamasına dikkat edilmelidir. Editöre gönderilen ön yazıda önceki derginin adının geçmesi gibi küçük hatalar, makalenin özenle hazırlanmadığı izlenimini vermektedir.
Önceki Ret Kararı Belirtilmeli midir?
Dergilerin çoğu, makalenin daha önce başka bir dergide reddedilip reddedilmediğini sormamaktadır. Bazı dergiler ise gönderim sırasında bu bilginin paylaşılmasını istemekte ya da önceki hakem yorumlarının ve bunlara verilen yanıtların gönderilmesine imkan tanımaktadır. Bu konuda derginin yönergesine uyulması gerekmektedir. Önceki hakem yorumları doğrultusunda makalenin önemli ölçüde geliştirildiği durumlarda bu bilginin paylaşılması yazar açısından avantaj da sağlayabilmektedir.
Aynı Anda Birden Fazla Dergiye Gönderim Yapılmamalıdır
Ret sonrası süreci hızlandırmak amacıyla makalenin aynı anda birden fazla dergiye gönderilmesi yayın etiğine aykırıdır. Dergilerin neredeyse tamamı, gönderim sırasında makalenin başka bir dergide değerlendirmede olmadığına dair yazardan beyan almaktadır. Makale, bir dergiden kesin karar alınmadan ya da gönderim geri çekilmeden başka bir dergiye gönderilmemelidir.
Dergi Seçimi ve Uyarlamada Destek
Ret sonrası süreç, yazar için hem zaman hem de motivasyon kaybı anlamına gelebilmektedir. Redaksiyon.Net ekibi tarafından sunulan dergi seçimi ve uyarlama hizmetinde önceki hakem yorumları incelenmekte, makalenin kapsamına uygun aday dergiler belirlenmekte ve makale seçtiğiniz derginin yazım kurallarına göre yeniden düzenlenmektedir. Dergi seçimine ilişkin son karar her zaman yazara aittir ve hiçbir dergi için kabul güvencesi verilmemektedir.
